WróćTempomat samodzielnie utrzymuje prędkość i odstęp od poprzedzającego pojazdu, hamuje, a w korku potrafi nawet zatrzymać auto i ponownie ruszyć. Aby jednak w pełni wykorzystać jego możliwości, warto rozumieć zasady, według których działa, oraz warunki, w których faktycznie pomaga on oszczędzać paliwo.
- Czym tempomat aktywny różni się od zwykłego?
- Jak włączyć tempomat?
- Jak ustawić tempomat, żeby jechało się wygodnie?
- Co oznacza ikona tempomatu na desce rozdzielczej?
- Tempomat z ogranicznikiem prędkości: czym się różnią?
- Czy tempomat działa w aucie z manualną skrzynią biegów?
- Czy tempomat aktywny obniża spalanie?
- Kiedy nie korzystać z tempomatu?
- Gdzie szukać auta z tempomatem aktywnym?
Czym tempomat aktywny różni się od zwykłego?
Standardowy tempomat utrzymuje stałą, zadaną prędkość niezależnie od tego, co dzieje się na drodze. Gdy dojeżdżasz do wolniejszego pojazdu, musisz samodzielnie zahamować, co dezaktywuje system. Tempomat aktywny, nazywany też adaptacyjnym (ACC) jest nieco bardziej zaawansowany: za pomocą radaru i kamery monitoruje przestrzeń przed autem i samoczynnie dostosowuje prędkość do pojazdu poprzedzającego, utrzymując przy tym bezpieczny odstęp wybrany przez kierowcę.
W praktyce oznacza to, że na trasie system sam zwalnia za wolniejszą ciężarówką, a po jej wyprzedzeniu wraca do zadanej prędkości bez dotykania pedałów. Najbardziej rozbudowane odmiany z funkcją „stop and go” potrafią wyhamować auto do zatrzymania w korku i ponownie ruszyć, gdy poprzedzający pojazd zacznie jechać. W połączeniu z asystentem utrzymania pasa tworzy to zestaw, który wyraźnie odciąża kierowcę na długich dystansach.
Jak włączyć tempomat?
Producenci różnie rozmieszczają system sterowania tempomatem. Najczęściej można go znaleźć w jednym z dwóch miejsc. Jest to przycisk na kierownicy (zwykle po lewej stronie) albo osobna manetka za kierownicą. Sam zestaw przycisków jest jednak dość uniwersalny:
- ON/OFF lub symbol tempomatu uzbraja system, czyli przygotowuje go do pracy;
- SET (często SET-) zapamiętuje bieżącą prędkość jako zadaną i aktywuje utrzymywanie tempa;
- RES (resume) przywraca ostatnio zapamiętaną prędkość po chwilowej dezaktywacji;
- strzałki lub +/- korygują zadaną prędkość, zwykle skokowo co 1 lub 10 km/h;
- CANCEL wstrzymuje działanie systemu bez kasowania zapamiętanej wartości.
W tempomacie adaptacyjnym dochodzi jeszcze przycisk z symbolem auta i kresek odstępu, którym regulujesz dystans od poprzedzającego pojazdu, zwykle w trzech lub czterech stopniach. Niezależnie od układu przycisków naciśnięcie hamulca zawsze dezaktywuje system, a w autach z manualną skrzynią robi to także wciśnięcie sprzęgła.
Jak ustawić tempomat, żeby jechało się wygodnie?
Samo uzbrojenie systemu to dopiero początek. Rozpędź auto do prędkości, którą chcesz utrzymywać, i naciśnij SET, a następnie zdejmij nogę z gazu. Od tej chwili prędkością zarządza elektronika, a Ty korygujesz ją przyciskami, bez sięgania do pedałów. Jeśli zastanawiasz się, jak ustawić tempomat w aucie adaptacyjnym, wybierz odpowiedni odstęp: na suchej autostradzie wystarczy środkowe ustawienie, w deszczu lub przy większym ruchu warto wybrać największy dystans.
Dobrą praktyką jest ustawianie prędkości zgodnej z limitem odczytanym przez system rozpoznawania znaków. W wielu nowych autach oba układy współpracują i tempomat sam proponuje przejęcie wartości ze znaku po naciśnięciu jednego przycisku. Pamiętaj też, że chwilowe wciśnięcie gazu nie wyłącza systemu: możesz przyspieszyć do wyprzedzenia, a po zdjęciu nogi z gazu auto wróci do zadanej prędkości.
Co oznacza ikona tempomatu na desce rozdzielczej?
Ikona tempomatu ma postać prędkościomierza ze strzałką, a jej kolor informuje o stanie systemu. Symbol biały lub szary oznacza, że system jest uzbrojony, ale nie steruje jeszcze prędkością. Po naciśnięciu SET ikona zmienia kolor na zielony – potwierdza to aktywne utrzymywanie zadanej wartości, wyświetlanej zwykle obok symbolu. W tempomatach adaptacyjnych pojawia się dodatkowo ikonka pojazdu. Jej podświetlenie sygnalizuje, że radar wykrył auto poprzedzające i system dostosowuje do niego tempo.
Migająca lub pomarańczowa ikona tempomatu wskazuje na problem: zabrudzony radar w zderzaku, zabrudzoną kamerę albo usterkę wymagającą diagnostyki. W takiej sytuacji system przechodzi w tryb ograniczony lub wyłącza się całkowicie, o czym informuje komunikat na wyświetlaczu.
Tempomat z ogranicznikiem prędkości: czym się różnią?
W wielu autach jest tempomat z ogranicznikiem prędkości w jednym module, przełączanym osobnym przyciskiem, i właśnie to bywa źródłem pomyłek. Tempomat utrzymuje zadaną prędkość za kierowcę. Ogranicznik działa odwrotnie: Ty operujesz gazem, a system jedynie nie pozwala przekroczyć ustawionej wartości. Limiter sprawdza się w mieście i strefach z fotoradarami, gdzie prędkość naturalnie faluje, ale nie powinna przekroczyć limitu.
Od 2024 roku nowe auta w Unii Europejskiej mają ponadto inteligentnego asystenta prędkości (ISA), który na podstawie znaków i map ostrzega o przekroczeniu obowiązującego limitu. W połączeniu z ogranicznikiem i tempomatem daje to trzy uzupełniające się narzędzia kontroli tempa jazdy, każde przydatne w innych warunkach.
Czy tempomat działa w aucie z manualną skrzynią biegów?
Tak, choć z pewnymi istotnymi ograniczeniami wynikającymi z konstrukcji skrzyni biegów. Typowy tempomat w aucie z manualną skrzynią utrzymuje prędkość na aktualnie wybranym biegu, a wciśnięcie sprzęgła przerywa jego pracę, więc każda zmiana przełożenia wymaga ponownej aktywacji przyciskiem RES. Z tego powodu pełnię możliwości, zwłaszcza w wydaniu adaptacyjnym z funkcją zatrzymywania i ruszania, systemy te pokazują w autach z przekładnią automatyczną, która sama dobiera biegi do poleceń pochodzących z systemu.
W samochodach hybrydowych i elektrycznych tempomat adaptacyjny ma dodatkowy atut: zwalnianie odbywa się w pierwszej kolejności poprzez odzysk energii, a nie klasyczne hamulce. System nie tylko utrzymuje tempo, lecz także doładowuje baterię podczas każdego wytracania prędkości, co realnie wspiera niskie zużycie energii w trasie.
Czy tempomat aktywny obniża spalanie?
W wielu przypadkach tak, choć elektronika utrzymuje prędkość płynniej niż ludzka stopa, eliminując niewielkie wahania gazu, które niezauważalnie podnoszą zużycie paliwa. Na autostradzie jazda z tempomatem potrafi obniżyć spalanie o kilka procent względem ręcznego prowadzenia, a dodatkowo chroni przed nieświadomym rozpędzaniem się i mandatami. Najnowsze tempomaty predykcyjne korzystają z danych nawigacji, by zawczasu odpuścić gaz przed zjazdem czy zakrętem i wykorzystać swobodne toczenie.
Są jednak różne sytuacje. W terenie pagórkowatym system utrzymuje zadaną prędkość także pod górę, mocno dociskając gaz tam, gdzie doświadczony kierowca pozwoliłby autu chwilowo zwolnić. Podobnie częste hamowania i przyspieszenia adaptacyjnego tempomatu w gęstym ruchu mogą podnieść zużycie. Tempomat oszczędza zatem paliwo na płaskich trasach, a w górach i w miejskich korkach lepiej sprawdza się standardowa jazda bez tempomatu.
Kiedy nie korzystać z tempomatu?
System projektowano z myślą o drogach szybkiego ruchu, dlatego w niektórych warunkach lepiej go nie aktywować. Na śliskiej nawierzchni, w ulewie czy na śniegu automatyczne korekty prędkości mogą doprowadzić do utraty przyczepności, a radar i kamera działają wtedy mniej pewnie. Tempomat nie nadaje się też do krętych dróg lokalnych z ograniczoną widocznością ani do miasta z pieszymi i skrzyżowaniami, gdzie prędkość trzeba korygować bez przerwy. Ostrożniej należy z niego korzystać również podczas jazdy z przyczepą, bo wydłużona droga hamowania zestawu wymaga większych odstępów, niż zakładają standardowe ustawienia systemu.
Warto zachować ostrożność również wówczas, gdy kierowca jest wyraźnie zmęczony. Paradoksalnie zbyt duże zaufanie do automatyki usypia czujność, a przecież kierowca wciąż odpowiada za pojazd przez cały czas jazdy. Tempomat aktywny to wsparcie, które redukuje wysiłek, ale nie zastępuje obserwacji drogi i gotowości do reakcji.
Gdzie szukać auta z tempomatem aktywnym?
Adaptacyjny tempomat trafił już do standardowego wyposażenia wielu popularnych modeli i przestał być fanaberią typową dla aut premium. Samochody z tym systemem znajdziesz w ofercie dealerów współpracujących z Erste Leasing, a wyszukiwarka na platformie pozwala filtrować pojazdy według systemów wsparcia kierowcy, w tym tempomatu adaptacyjnego.
Dla firmy, której pracownicy spędzają w trasie długie godziny, taki element wyposażenia oznacza mniejsze zmęczenie kierowców i bardziej przewidywalne koszty paliwa. Leasing w Erste Leasing obejmuje okres finansowania do 72 miesięcy i kończy się wykupem pojazdu, a decyzję uzyskasz w uproszczonej procedurze, często bez przedstawiania dokumentów finansowych i rejestrowych firmy.
